Ας ξεφύγουμε από το δίλημμα λιτότητας η δημοσιονομικής προσαρμογής

13.07.2015 20:08

Ένα από τα απλά εργαλεία της οικονομικής θεωρίας είναι η έννοια της καμπύλης αποτελεσματικότητας (efficiency frontier) μιας οικονομίας. Όταν η οικονομία λειτουργεί επάνω σε αυτή την καμπύλη, τότε δεν μπορεί να έχει περισσότερο από ένα αγαθό χωρίς να έχει λιγότερο από κάποιο άλλο. Δημιουργείται λοιπόν ένα θέμα επιλογής. Ένα δίλημμα.

Το μείγμα οικονομικής πολιτικής που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα τα πέντε χρόνια της δημοσιονομικής κρίσης έδωσε υπέρμετρη βαρύτητα στην αύξηση της φορολογίας και σε οριζόντιες περικοπές συντάξεων, ακόμα και χαμηλών, και μισθών και όχι αρκετή έμφαση σε δομικές αλλαγές και στο άνοιγμα της οικονομίας. Το μεγαλύτερο μέρος της δραματικής μείωσης του εθνικού προϊόντος που προέκυψε προήλθε από την συρρίκνωση του ιδιωτικού τομέα με επακόλουθη τεράστια αύξηση της ανεργίας. Είναι ένα μείγμα πολιτικής που έχει αμφισβητηθεί για την αποτελεσματικότητα και τη δικαιοσύνη του από πάρα πολλές μεριές.

Είναι αξιοσημείωτο παρόλα αυτά ότι η δημοσιονομική εικόνα της χώρας βρισκόταν σε μια σαφώς βελτιούμενη πορεία με προβλέψεις για θετικό πρόσημο στον προϋπολογισμό και στην αύξηση του εθνικού προϊόντος για το 2015 και τα πρώτα σημάδια από-συμπίεσης της ανεργίας. Οι τράπεζες ανακεφαλαιοποιήθηκαν με επιτυχία από ιδιώτες επενδυτές το 2014 με την προσδοκία ότι η Ελλάδα είχε αρχίσει να γυρίζει σελίδα.

Όμως, το μείγμα οικονομικής πολιτικής που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα δημιούργησε και ενέτεινε ένα δίλημμα ανάμεσα στην εφαρμογή σκληρών μέτρων προσαρμογής και στο αναπόφευκτο κοινωνικό τους κόστος, που δηλητηρίασε τη συζήτηση εσωτερικά και εξωτερικά, αποπροσανατόλισε και αποξένωσε την Ελληνική κοινωνία και οδήγησε σε μια έντονη αντιπαράθεση της χώρας με τους Εταίρους της. Αυτό είχε και σαν αποτέλεσμα την πρόσφατη δραματική μείωση εμπιστοσύνης με πολύ σημαντικά αρνητικά επακόλουθα για την οικονομία της χώρας.

Έχει φτάσει η ώρα για της δυο μεριές, την Ελλάδα και τους Ευρωπαίους Εταίρους της, να ξαναδούν το μείγμα οικονομικής πολιτικής από την αρχή. Πρέπει να ξεφύγουν από αυτό το δίλημμα σχεδιάζοντας οικονομικές πολιτικές που θα δημιουργήσουν περιθώρια για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη και μεγαλύτερη οικονομική αποτελεσματικότητα. Αυτά τα περιθώρια υπάρχουν χωρίς καμία αμφιβολία. Πρέπει μια για πάντα να οδηγήσουν την Ελλάδα μακριά από τον γκρεμό, και τον φόβο του γκρεμού, ενός Grexit.

Αυτές οι πολιτικές (supply side policies) πρέπει να εστιαστούν στην αναγέννηση του ιδιωτικού τομέα που δημιουργεί θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα και πλούτο για την κοινωνία. Το να αρχίσει να αποσυμπιέζετε η τεράστια ανεργία μέσω του ιδιωτικού τομέα προσφέρει το μόνο αξιόπιστο μονοπάτι. Αυτό θα κάνει θαύματα και για τους ισολογισμούς των τραπεζών.

Τα καίρια στοιχεία ενός τέτοιου μείγματος μέτρων είναι: α) η κατάργηση των αντικινήτρων για προσλήψεις και επενδύσεις με την μείωση των φορολογικών συντελεστών και των εργοδοτικών εισφορών και η απλοποίηση και σταθεροποίηση του φορολογικού συστήματος και β) η άρση της μυριάδας των διοικητικών και γραφειοκρατικών εμποδίων που αλυσοδένουν την οικονομία αυτής της χώρας.

Γιατί δεν δοκιμάστηκε αυτό το μοντέλο εξ αρχής; α) γιατί θα είχε απαιτήσει μια περίοδο μετάβασης κατά την διάρκεια της οποίας η δημοσιονομική εικόνα ενδεχομένως θα είχε προσωρινά χειροτερέψει. Βρήκε λοιπόν μπροστά της την αντίδραση των δανειστών και την απαίτηση τους για ένα συγκεκριμένο μονοπάτι δημοσιονομικής προσαρμογής και β) διότι στη Ελλάδα τα γραφειοκρατικά, εταιρικά και συνδικαλιστικά συμφέροντα δεν επέτρεψαν σε μια σειρά από κυβερνήσεις ένα ποιό ουσιαστικό άνοιγμα της οικονομίας. Αυτά τα δυο μεγάλα εμπόδια, και η αναποτελεσματική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, οδήγησαν τη χώρα σε πολύ βαθύτερη συρρίκνωση της οικονομίας και σε βαριά λιτότητα.

Το αδύναμο θεσμικό πλαίσιο της χώρας και τα οικονομικά αποτελέσματα πριν την είσοδο στο ευρώ δεν δημιουργούν εμπιστοσύνη σε μια λύση εκτός ευρώ, η οποία θα δημιουργούσε και τεράστιο κόστος προσαρμογής. Η Ελλάδα χρειάζεται να παραμείνει εντός της Ευρωζώνης για να έχει το απαραίτητο πλαίσιο και πειθαρχεία για την εφαρμογή πολιτικών που θα οδηγήσουν σε πολύ καλύτερα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα. Και για πάρα πολλούς άλλους λόγους.

Πως μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο; Οι Ελλάδα και οι Εταίροι της πρέπει να εστιαστούνε στα Αποτελέσματα Χρήσης (Profit&Loss Statement) της οικονομίας και να αφήσουν την συζήτηση για τον Iσολογισμό(Balance Sheet) για αργότερα. Ο ESM θα μπορούσε να αναλάβει το σύνολο του ελληνικού δανεισμού από τον επίσημο τομέα και να εξερευνήσει τρόπους για μια εύλογη αναδιάρθρωση (επιμήκυνση). Αυτό, ενδεχομένως θα μπορούσε να συνδυαστεί με προβλέψεις για πιο γρήγορη αποπληρωμή στον βαθμό που η οικονομία αντιδρά θετικά/θετικότερα και πετυχαίνει βαθμούς ανάπτυξης που το επιτρέπουν. Ο συνολικός στόχος δημοσιονομικής πειθαρχίας ασφαλώς παραμένει χωρίς παρεκκλίσεις.

Για να απελευθερωθεί το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας που βρίσκεται σε ασφυξία, οι δανειστές τις Ελλάδας θα πρέπε να είναι διατεθειμένοι, μέσω του πακέτου που αυτή την στιγμή είναι προς συζήτηση, να οριοθετήσουν πόρους έτσι ώστε α) να χρηματοδοτηθεί μια ενδεχόμενη βραχυπρόθεσμη μείωση φορολογικών εσόδων και εργοδοτικών εισφορών μέχρι να ανταποκριθεί η οικονομία και β) να ανακεφαλαιοποιηθούν εκ νέου οι τράπεζες , ίσως κατευθείαν από τον ESM.

Σε αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο θα πρέπει να γίνει προσεκτική ανάλυση για την απόσχιση τουλάχιστον ενός μέρους των μη εξυπηρετούμενων επιχειρηματικών δανείων σε μια καινούργια δομή που θα έχει στην διάθεσή της σοβαρή τεχνογνωσία εταιρικών αναδιαρθρώσεων. Στόχος είναι η προσέλκυση καινούργιων κεφαλαίων που θα οδηγήσουν στην αναβίωση όσων από αυτές της εταιρίες έχουν θετικές προοπτικές. Η έμφαση στις καίριες δομικές αλλαγές για το άνοιγμα της οικονομίας πρέπει να εντατικοποιηθεί. Επίσης οι ιδιωτικοποιήσεις με θετικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην οικονομία, όπως των περιφερειακών αεροδρομίων, πρέπει να ολοκληρωθούν σύντομα έτσι ώστε οι απαραίτητες και σημαντικές επενδύσεις αναβάθμισης να ξεκινήσουν άμεσα.

Μια σειρά από τέτοιες αλλαγές στο οικονομικό μοντέλο, θα αναζωογονήσουν τον ιδιωτικό τομέα και θα μας επιτρέψουν να ξεπεράσουμε και εμείς και οι Εταίροι μας τη συζήτηση και το δίλημμα μεταξύ λιτότητας η δημοσιονομικής πειθαρχίας αυξάνοντας τους βαθμούς αποτελεσματικότητας της οικονομικής πολιτικής. Από την στιγμή που θα συμφωνηθούν και θα εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα, η οικονομία πρέπει να αφεθεί να βρει τον δρόμο της και να δημιουργήσει το αποτέλεσμα που θα δημιουργήσει. Ο ρυθμός αποπληρωμής του χρέους πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα. Προσπαθώντας να προδιαγράψουμε και τις δυο μεριές αυτού του προβλήματος δημιουργούμε την αίσθηση μειωμένης εθνικής κυριαρχίας και υπονομεύουμε την εμπιστοσύνη μεταξύ της χώρας και των εταίρων της.

Αυτή η προσέγγιση θα ξαναχτίσει εμπιστοσύνη στην οικονομία και θα ξαναδημιουργήσει την απολύτως απαραίτητη ελπίδα για το μέλλον. Είναι δυο μη χειροπιαστά αλλά βασικά συστατικά για κοινωνική συνοχή, οικονομική αποτελεσματικότητα και εμπιστοσύνη ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Εταίρους της. Όλοι θα βρεθούμε κερδισμένοι.

 Χρήστος Σκλαβούνης

Ο κ. Σκλαβούνης διετέλεσε πρόεδρος του ΤΧΣ από τον Μάιο του 2013 έως τον Μάρτιο του 2015 μέσα στον διάστημα που ολοκληρώθηκαν με επιτυχία δυο ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών. Πριν έκανε 25ετή καριέρα στην UΒS στον Λονδίνο, το Παρίσι και την Αθήνα και ήταν υπεύθυνος για την δραστηριότητα της τράπεζας στην Ελλάδα, την Τουρκία και την Ανατολική Ευρώπη. Έχει σπουδάσει οικονομικά στο LSΕ και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Harvard.

 





Shortlink:

Contact us | About us | Terms & conditions | Privacy policy
Mikrometoxos 2014