Κανείς δεν γεννιέται γνωρίζοντας. Για να μάθουμε γραφή ξεκινάμε αντιγράφοντας την αλφάβητο. Κατόπιν συνθέτουμε μικρές λεξούλες. Στην μουσική συμβαίνει το ίδιο. Ακόμα και οι καταξιωμένοι, διεθνούς φήμης μουσικοί, τα πρώτα κομμάτια που τραγουδήσανε ή παίξανε στην κιθάρα, ήταν άλλων καλλιτεχνών.

 

Η ίδια η ιστορία της ανθρωπότητας ξεκίνησε από μια πράξη ανυπακοής. Για ένα μήλο.

 

Κλέψε από πολλούς, όχι μόνο από έναν

 

Αν αντιγράφεις από έναν είναι απάτη, όμως αν αντιγράφεις από πολλούς θεωρείται έρευνα. Τίποτα δεν προέρχεται από το μηδέν. Κάθε νέα ιδέα δεν είναι παρά ένας συνδυασμός παλαιότερων ιδεών. Το μόνο μέρος που θα βρεις έμπνευση είναι κοιτώντας αυτά που έγιναν στο παρελθόν. Τίποτα δεν γεννιέται από το κενό. Στην πραγματικότητα είμαστε ένας συνδυασμός από το σύνολο των επιρροών μας.

Μην το πεις κλοπή αν δεν σου αρέσει η λέξη. Πες το συλλογή, είναι πιο ευγενικό. Η ουσία όμως δεν διαφέρει. Ο συλλέκτης έχει μεγάλη διαφορά από τον ρακοσυλλέκτη. Ο ρακοσυλλέκτης μαζεύει ό,τι βρει. Ο συλλέκτης επιλέγει προσεκτικά.

Ακόμα και οι συμβουλές είναι κάποιου είδους αντιγραφή. Συμβουλεύοντας, στην ουσία οι άνθρωποι μεταφέρουν τις εμπειρίες που είχαν στο παρελθόν.

Ο συλλέκτης ιδεών δεν τις ξεχωρίζει σε καλές και κακές, αλλά σε αυτές που αξίζει να κλέψει και εκείνες που δεν αξίζει να ασχοληθεί. Στην αρχή ψάχνει να βρει τι αξίζει να κλέψει και στην συνέχεια πηγαίνει στο επόμενο που αξίζει να κλέψει.

Κατά κανόνα το εισόδημα σου είναι περίπου ο μέσος όρος των εισοδημάτων των κοντινότερων φίλων σου. Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τις ιδέες. Το άμεσο περιβάλλον είναι η πηγή των παραστάσεων, των προβληματισμών. Όσες περισσότερες παρατηρείς, τόσες περισσότερες επιλογές θα έχεις να επηρεαστείς, να διαμορφώσεις την προσωπικότητα σου, να σκεφτείς μια ακόμα καλύτερη ιδέα.

Άλλο αφομοίωση και άλλο αντιγραφή

Το κοινό χαρακτηριστικό όλων των διακεκριμένων επιστημόνων είναι η περιέργεια. Όσο πιο ανήσυχος είσαι, τόσο πιο βαθιά ερευνάς. Αυτονόητο είναι πως κάθε έρευνα ξεκινάει από τις δημοσιεύσεις άλλων. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην κλέψεις κάτι από τους προηγούμενους επιστήμονες.

Άλλο είναι η αντιγραφή, άλλο η λογοκλοπή. Λογοκλοπή είναι να δείχνεις για δικό σου κάτι που είναι προϊόν δημιουργίας ενός τρίτου.

Βρίσκεις πρώτα ΠΟΙΟΝ θα αντιγράψεις και μετά ΤΙ θα κλέψεις. Ξεκινάς με αυτούς που θαυμάζεις, τα είδωλα σου. Αυτούς που σε εμπνέουν, αυτούς στους οποίους θέλεις να μοιάσεις.

Προσοχή όμως. Αν έχεις σημαντική επιρροή από έναν και μόνο, τον Χ, τότε έχεις δημιουργήσει από μόνος σου μια οροφή. Στο καλύτερο σενάριο επιτυχίας θα λένε “να ο επόμενος Χ”.

Μόνο με την κλοπή προοδεύεις σήμεραΤο τι από όλα πρέπει να κλέψεις, είναι το πιο δύσκολο. Πρέπει να αντιλαμβάνεσαι το σκεπτικό, την φιλοσοφία, την σύνθεση των πραγμάτων. Δεν έχει έννοια να αντιγράφεις επιφανειακά. Αν δεν το κατανοείς σε βάθος, το αποτέλεσμα δεν θα είναι τίποτα περισσότερο από μια φτηνή απομίμηση.

Κάποτε έρχεται η στιγμή που θα περάσεις από την μίμηση στην αφομοίωση. Πηγαίνεις την αντιγραφή ένα βήμα παραπέρα. Προσθέτεις το δικό σου, προσωπικό στοιχείο. Η αποτυχία να μιμηθούμε ακριβώς το ίδιο, είναι αυτό που μας κάνει μοναδικούς. Είναι τόσο δημιουργικό το ελάττωμα μας να μην μπορούμε να παράγουμε τέλεια αντίγραφα. Η αποτυχία μας οδηγεί να εξελισσόμαστε.

Αν το θεωρείς χαζή ιδέα θυμήσου. Το δεύτερο ποντίκι πιάνει το τυρί της φάκας!

Συλλέκτης κλεμμένων ιδεών

Όταν πριν λίγο καιρό με ρώταγαν αν είναι η κατάλληλη στιγμή να επενδύσουμε στην Αμερική, με δεδομένο ότι βιώνουμε μια παρατεταμένη άνοδο, δεν ήμουν ευχαριστημένος με την αιτιολόγηση που έδινα. Τώρα αρκεί μία φράση για να αποδώσει ακριβώς ό,τι έχω στο μυαλό μου : “όποιος περιμένει την πτώση, κινδυνεύει να χάσει την άνοδο”.

Καλά καταλάβατε. Την έκλεψα. Από παντού βρίσκω αφορμή για να κλέψω ιδέες. Η συγκεκριμένη ήταν από το Σιωπητήριο του Θανάση Μαυρίδη. Μπορεί να αναφερόταν στο ελληνικό χρηματιστήριο, δεν θυμάμαι. Δεν έχει σημασία εξάλλου. Σημασία έχει πως την έκλεψα γιατί με βοήθησε να εκφράσω σωστά την σκέψη μου. Σκόρπια κομμάτια ενώθηκαν, πήραν μορφή, δημιούργησαν ένα ολοκληρωμένο σχήμα στο μυαλό μου.

Άλλο προσωπικό παράδειγμα είναι η έρευνα που κάνω πάνω στις μετοχές. Μετά από χρόνια μελετών (και χαμένων χρημάτων), συνειδητοποίησα πως η συμβατική τεχνική ανάλυση όπως παρουσιάζεται από τα βιβλία, είναι υπερεκτιμημένη. Δεν μπορεί να σου προσφέρει πολλά πράγματα τελικά.

Κάποια στιγμή είχα την έμπνευση να προσαρμόσω τύπους της φυσικής στα διαγράμματα. Όπου μάζα, έβαζα κεφαλαιοποίηση. Όπου ταχύτητα έβαζα ποσοστιαία μεταβολή κτλ. Όταν άρχισα να βλέπω αποτελέσματα, συνέχιζα να αντιγράφω νόμους της φυσικής και να τους εφαρμόζω στην δουλειά μου. Για την ακρίβεια, συνεχίζω μέχρι σήμερα να διαβάζω και να κλέβω την δουλειά των φυσικών.

Η πορεία προς την κορυφή

Η ολοκλήρωση ενός έργου και το χτίσιμο μιας καριέρας απαιτούν μια σειρά από μικρές προσπάθειες, από μικρές επιτυχίες, σε βάθος χρόνου. Αν γράφεις μια σελίδα την ημέρα δεν φαίνεται πολύ, αλλά αν το κάνεις συστηματικά, σε ένα χρόνο θα έχεις γράψει ολόκληρο βιβλίο.

Κλεμμένες ιδέες μπορούν να εφαρμοστούν από οποιονδήποτε προσπαθεί να βάλει λίγη δημιουργικότητα στην ζωή και την δουλειά του. Γνώση δεν είναι αυτό που σου δίνει κάποιος. Είναι αυτό που δεν μπορεί να σου αφαιρέσει.

Αν το καλοσκεφτείς, η μίμηση είναι η ειλικρινέστερη μορφή κολακείας. Η ημέρα που κάποιος θα κλέψει μια ιδέα από εσένα, είναι η απόδειξη ότι έχεις δημιουργήσει κάτι αξιοπρόσεκτο, κάτι ενδιαφέρον.

Ο Colton, Βρετανός κληρικός και συγγραφέας, το είχε πιάσει το νόημα πριν 200 χρόνια: αν κλέβετε από τους σύγχρονους θα σας αποδοκιμάσουν για λογοκλοπή, αν όμως κλέβετε απ’ τους αρχαίους θα σας επαινούν για την ευρυμάθειά σας.

* Η ιδέα για το άρθρο κλεμμένη είναι. Από το βιβλίο “Κλέψε σαν καλλιτέχνης” του Austin Kleon, από τις εκδόσεις Key Books. 

** Ο Βασίλης Παζόπουλος είναι οικονομολόγος, χρηματιστηριακός αναλυτής της Guardian Trust, συγγραφέας του βιβλίου Επενδυτές χωρίς Σύνορα, www.ependytes.com

[email protected]