Η πυξίδα του μέλλοντος από Freelance writer

26.11.2016 00:03
  • Η ελίτ της Αμερικής προκρίνει το μοντέλο της παραγωγής, με ισχυρή αντίσταση από όσους έχουν επενδύσει στα ενεργειακά, ενώ η Ευρώπη το πεδίο του ανταγωνισμού στην ενέργεια. Τα δύο μοντέλα ανάπτυξης είναι άκρως ανταγωνιστικά.

Άποψη

από Freelance writer/analyst.gr

Less is more – η πυξίδα του μέλλοντος: Μετά την εκλογή Τραμπ, γίνεται πια ξεκάθαρη η σύγκρουση εθνικών και διεθνών ανταγωνιστικών συμφερόντων, η οποία πρακτικά αντανακλά το ζήτημα της κατεύθυνσης των επενδυτικών κεφαλαίων, δηλαδή που θα επενδυθούν τα κεφάλαια για τη μεγιστοποίηση του κέρδους και την παγκόσμια κυριαρχία:  στην παραγωγή ή στην ενέργεια;

Η μάχη θα γίνει πιο εμφανής στο μέλλον γιατί τεράστια κεφάλαια έχουν επενδυθεί και στους δυο τομείς και θα δούμε τα δύο στρατόπεδα να ανοίγουν το επικοινωνιακό οπλοστάσιο τους. Τα κεφάλαια της Αμερικής και της Γερμανίας δεν έχουν επενδυθεί με την ίδια βαρύτητα στους δύο οικονομικούς τομείς και επίσης, στα καινοτόμα προϊόντα  η Αμερική προηγείται (δες silicon Valley). Αντίθετα, η Ευρώπη έχει στραφεί σχεδόν αποκλειστικά στις κλιματικές επενδύσεις (δες διαχρονικά τα εγκεκριμένα έργα του Προγράμματος Horizon).

Φαίνεται λοιπόν ότι η ελίτ της Αμερικής προκρίνει το μοντέλο της παραγωγής (με ισχυρή αντίσταση από όσους έχουν επενδύσει στα ενεργειακά), ενώ η Ευρώπη το πεδίο του ανταγωνισμού στην ενέργεια. Τα δύο μοντέλα ανάπτυξης είναι άκρως ανταγωνιστικά.

Για να γίνει πιο κατανοητή η παρατήρηση ας φανταστούμε μια επιχειρηματική οντότητα που επένδυσε πολλά σε ρομποτική και αναμένει να εισπράξει κέρδη από τη μείωση του πόρου εργασία. Όταν αυξηθεί η τιμή του πόρου ενέργεια, γιατί μια άλλη επιχειρηματική οντότητα έχει επενδύσει σε ΑΠΕ υψηλού κόστους και υψηλής αναμενόμενης κερδοφορίας, τότε η επένδυση της πρώτης οντότητας αχρηστεύεται, καθώς δεν θα εισπράξει τα αναμενόμενα κέρδη, εξ ου και ο ανταγωνισμός.

Οι αντικειμενικές συνθήκες ερμηνεύουν τις διαφορετικές επιλογές της Ευρώπης και της Αμερικής σε επενδύσεις, με βάση τα δυνατά τους σημεία.  Η Ε.Ε διαθέτει πολύ λιγότερους  ενεργειακούς πόρους σε συμβατικά καύσιμα σε σχέση με την  Αμερική.

Κατ’ αντιστοιχία, ερμηνεύεται  η εκλεκτική «φιλία» του Τραμπ με τον Πούτιν και ενδεχομένως κοινή επενδυτική πλεύση, καθώς η Ρωσία είναι γνωστό ότι υπερτερεί σε συμβατικά καύσιμα, έχει επενδύσει ελάχιστα σε ΑΠΕ και μάλιστα στις πιο οικονομικές και μπορεί να είναι από τους καλύτερους πελάτες της Αμερικής ως εισαγωγέας  ρομποτικών συστημάτων παραγωγής προϊόντων-  τεχνολογικός τομέας στον οποίο ιστορικά πάντα υστερούσε.

Στους μεγάλους χαμένους, σύμφωνα με τις παραπάνω επιλογές, συγκαταλέγονται η Κίνα και  η Γερμανική Ευρώπη. Σαν μεγάλη οικονομία ιδιαίτερα στην Ευρώπη θα πληγεί η Γερμανία, η οποία θα αναγκαστεί να γίνει εισαγωγός τεχνολογίας αντί για εξαγωγός , καθώς έχει επενδύσει στην ενέργεια και μάλλον αργά αντιλήφθηκε τις αλλαγές (https://www.euractiv.com/section/innovation-industry/linksdossier/industry-4-0-the-future-of-manufacturing-is-here/). Σε αυτή την κούρσα μπορεί να χάσει έδαφος και  από τη Ρωσία, που διαθέτει φθηνούς ενεργειακούς πόρους.

Σε αυτό το τοπίο, με ορατό στον ορίζοντα το ναυάγιο, βγήκε από την Ε.Ε η Βρετανία, καθώς δεν πρωταγωνιστεί σε κανένα από τους τομείς που προαναφέρθηκαν,  για να μη βουλιάξει μαζί με το σκάφος.

Ωστόσο, εκτός κι αν η κατάσταση καταστεί ακραία (κάτι που δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε γιατί δεν έχουμε διαθέσιμη την αναγκαία πληροφόρηση), γνωρίζουμε  ότι ο καπιταλισμός είναι σύστημα που ξέρει να παντρεύει τις αντιθέσεις του για το κοινό συμφέρον του κεφαλαίου και βρίσκει διεξόδους , γι’ αυτό γνώμη μας είναι ότι θα βρεθεί μια μέση οδός επειδή δεν συμφέρει κανέναν από τους αντιπάλους η στρατιωτική σύγκρουση σήμερα. Προς επίρρωση του ισχυρισμού, παρατηρούμε ότι μετά με τις πρόσφατες εξελίξεις, δηλαδή την εκλογή Τραμπ και την αποτυχία της Διάσκεψης στο Μαρακές (https://www.euractiv.com/section/climate-environment/news/cop22-climate-finance-pushed-back-to-2018/),  η Ευρώπη οδηγεί  τις κλιματικές επενδύσεις της- νερό κ.α στην Αφρική, αρχικά μέσω ΜΚΟ, όπως η Oxfam κ.α.

Το νέο μοντέλο παραγωγής και οι επιπτώσεις του

Επειδή το κοντινό μας μέλλον θα μοιάζει με ταινία επιστημονικής φαντασίας, ας προσπαθήσουμε να το ανιχνεύσουμε και να το φανταστούμε με τα στοιχεία του παρόντος. Ένα βασικό χαρακτηριστικό του θα είναι η τεχνολογική ανεργία που σχετίζεται με τις μεθόδους και την διαχείριση της παραγωγής προϊόντων. Η έννοια δεν είναι νέα- την είχε επισημάνει ο Μάρξ, τότε, δηλαδή περίπου 200 χρόνια πριν, οι λουδίτες, κίνημα κατά των σύγχρονων στον καιρό τους κλωστοϋφαντουργικών μηχανών στην Αγγλία, έσπαγαν τους αργαλειούς γιατί τους στερούσαν τις θέσεις εργασίας.

Τι είναι διαφορετικό σήμερα. Η μεγάλη διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι οι μηχανές που φτιάξαμε εξελίχθηκαν πολύ και μας μιμούνται, καταλαβαίνουν, μιλάνε, βλέπουν, ακούνε, δρουν, απαντούν, σκέφτονται και μας υποκαθιστούν, τουλάχιστον στις ανειδίκευτες θέσεις εργασίας, γι αυτό η βιομηχανία χρειάζεται πολύ λιγότερες ανειδίκευτες θέσεις. Η ταχύτατη εξέλιξη της απειλεί βάσιμα και τις εξειδικευμένες θέσεις (βιομηχανία εδώ εννοούμε όλους τους κλάδους συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού, της παιδείας και της υγείας και όλες τις θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης- οικονομολόγους, εκπαιδευτικούς, μηχανικούς, νομικούς, γιατρούς κ.α ).

Είναι γεγονός ότι η νέα τεχνολογική οικονομία στην “εποχή των μηχανών” που ζούμε και θα ζήσουμε πιο έντονα στο μέλλον θα παράγει όλο και μεγαλύτερη ανισότητα. O πλανήτης θα είναι βασικά δύο ταχυτήτων, των πολύ πλούσιων και των πολύ φτωχών. Το ίδιο θα συμβαίνει και με τις χώρες, ο διαχωρισμός θα είναι πολύ έντονος ανάμεσα στις εξελιγμένες τεχνολογικά χώρες και στις μη εξελιγμένες. Απορίας άξιον αν θα υπάρχουν στο μέλλον χώρες με τη δομή των κρατών που σήμερα γνωρίζουμε ή αν η διακυβέρνηση της παγκόσμιας ελίτ θα έχει διαφορετική δομή, με χρήση π.χ της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (έτσι πλήττεται και το επάγγελμα του πολιτικού, που δεν θα το έχει ανάγκη το μελλοντικό σύστημα διακυβέρνησης, ειδικά αυτό θα το ξεφορτωθεί πολύ εύκολα αν παίξει επικοινωνιακά στην διαφθορά των πολιτικών).

Πρακτικά, ο ενδιάμεσος χώρος θα περιοριστεί σημαντικά, όπως και η μεσαία τάξη, η οποία συρρικνώνεται παγκοσμίως. Γι’ αυτό και η ιδέα του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος για τους πληβείους, που άρχισε φέτος δοκιμαστικά στην Ελλάδα, δεν ανήκει στην αριστερά (ΣΥΡΙΖΑ;), όπως θα ανέμενε κάποιος, ούτε έστω σε κάποιο σοσιαλιστή οικονομολόγο αλλά, στους πατέρες νεοφιλελευθερισμού, Friedrich Hayek, Richard Nixon και Milton Friedman! (πηγή: https://www.ted.com/talks/andrew_mcafee_what_will_future_jobs_look_like/transcript?language=en). Άλλωστε το ίδιο προτείνει ο ΟΗΕ για να αποφύγει διεθνείς αναταράξεις.

Ας εξετάσουμε που οδηγεί αυτή η πραγματικότητα. Έχοντας κατά νου τη ρήση του Βολταίρου «Η εργασία μας σώζει από τρία μεγάλα κακά: την ανία, τη φαυλότητα και την ανάγκη», η προτεινόμενη ιδέα θα προσφέρει προσωρινή λύση μόνο στην ανάγκη, αλλά, τι θα γίνει με τα άλλα δύο; Τι θα γίνει με τη συνοχή των ανθρώπινων κοινωνιών, ο φαύλος άνθρωπος είναι ο ατομιστής που χαίρεται όταν καταπατάει τον διπλανό του- αυτό συνεπάγεται επιστροφή στη βαρβαρότητα, την αλληλοφαγία (και μας φέρνει σκηνές από το βιβλίο «Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων» του Ντοστογιέφσκι).

Η ανία από την άλλη πλευρά σκοτώνει αργά τον άνθρωπο. Η περιθωριοποίηση από την κοινωνία εφαρμόστηκε στους ιθαγενείς , ως μέθοδος εξόντωσης τους, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί και το μαρτυρεί σήμερα η περιχαράκωση τους σε ορισμένες τοποθεσίες όπου ζουν με επιδόματα. Μήπως το ίδιο μπορεί να ισχύει και για ολόκληρες χώρες;

Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα θα διασφαλίζει, ενδεχομένως -σε αυτό το νέο πείραμα, την απορρόφηση των μαζικά παραγόμενων προϊόντων για τους πολλούς, η μαζική παραγωγή και κατανάλωση θα ευνοεί την αγορά των μη διαρκών καταναλωτικών αγαθών, ενώ τα κεφαλαιουχικά αγαθά, ως το άλλο άκρο, θα είναι προνόμιο των πολύ λίγων και τα μη διαρκή, κυρίως, θα είναι αυτά που θα αποφέρουν το μεγάλο κέρδος, όπως θα εξηγήσουμε, σύμφωνα με τις τάσεις, απευθυνόμενα στους λίγους . Ας έχουμε στο νου μας ότι ο καπιταλισμός δεν παράγει αγαθά, παράγει κέρδος.

Το ζήτημα και το μεγάλο στοίχημα  στην «εποχή των μηχανών», είναι το πώς, στη βάση της τεχνολογικής προόδου που δεν έχει επιστροφή, θα σωθεί η κερδοφορία, χωρίς να θυσιαστεί η κοινωνία. Όπως σε όλα τα στοιχήματα υπάρχει ο κίνδυνος της ήττας και αν επιβεβαιωθεί θα έχει σαν τελικό αποτέλεσμα την καταστροφή των κοινωνιών και τη μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού.





Shortlink:

Contact us | About us | Terms & conditions | Privacy policy
Mikrometoxos 2014