Αθανάσιος Έλλις: Το 2016 της ανάκαμψης

01.01.2016 12:09

Η νέα χρονιά θα είναι καθοριστική για την πορεία της Ελλάδας. Η εκτίμηση επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε χρόνο την τελευταία πενταετία και ίσως κουράζει, αλλά είναι πλέον σαφές ότι έχουν εξαντληθεί οι αντοχές, έχουν τελειώσει οι ανοχές, και δεν υπάρχουν άλλα χρονικά περιθώρια. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να χαθεί και πάλι το τρένο της ανάπτυξης, όπως συνέβη στις αρχές του 2015.

Είτε η ελληνική κυβέρνηση θα κάνει αυτά που πρέπει, και σε συνδυασμό με συγκεκριμένες κινήσεις διεθνών παραγόντων –θεσμών και ιδιωτών επενδυτών– θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των αγορών και η Ελλάδα σταδιακά θα αρχίσει να ανακάμπτει, είτε η χώρα θα διολισθήσει στην αβεβαιότητα, η οποία αυτήν τη φορά είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει στα απευκταία, δυσμενή και επώδυνα σενάρια.

Σκοπός της σημερινής στήλης, στο λυκόφως μιας πολύ κακής χρονιάς, δεν είναι η απαισιόδοξη καταγραφή τού τι μπορεί να πάει λάθος και την επόμενη, αλλά η αισιόδοξη προβολή τού τι μπορεί να πάει σωστά.

Το αφήγημα ξεκινά με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία σύντομα μπορεί να δέχεται και πάλι τα ελληνικά ομόλογα ως εγγύηση για την παροχή ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες, με πολύ χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τον ELA. Συχνά χανόμαστε στους δεκαδικούς, αλλά, όταν μιλάμε για δισεκατομμύρια, τα ποσά δεν είναι αμελητέα. Καλό είναι, λοιπόν, να έχουμε υπ’ όψιν ότι ενώ υπό φυσιολογικές συνθήκες οι ελληνικές τράπεζες δανείζονται από την ΕΚΤ με επιτόκιο 0,05%, εάν η παροχή ρευστότητας γίνεται μέσω του ELA το επιτόκιο φθάνει στο 1,55%, είναι δηλαδή 30 φορές υψηλότερο.

Ο δανεισμός των ελληνικών τραπεζών μέσω ELA είχε εκτοξευθεί στα μέσα του 2012, για να αρχίσει η σταδιακή μείωσή του στα τέλη εκείνης της χρονιάς, καθώς η αβεβαιότητα υποχωρούσε, και μηδενίστηκε στις αρχές 2014, σε μια σαφή ένδειξη ότι η χώρα εισερχόταν σε πορεία ομαλότητας και αποκατάστασης της ρευστότητας. Σήμερα βρισκόμαστε και πάλι σε σημείο καμπή.

Στο αισιόδοξο σενάριο, σύντομα θα αποκατασταθεί και η κανονικότητα σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης του Μάριο Ντράγκι. Ανοίγει μια προοπτική, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζεται η δριμεία κριτική που δέχεται ο Ευρωπαίος κεντρικός τραπεζίτης, κυρίως από τη Γερμανία, αλλά και άλλους, για τη χαλαρή νομισματική πολιτική που ακολουθεί και το εκτεταμένο πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων που εφαρμόζει.

Εάν ο Αλέξης Τσίπρας τολμήσει να λάβει τις δύσκολες αποφάσεις και να θίξει κεκτημένα, για παράδειγμα στο ασφαλιστικό, θα αποφύγει άλλη μια αδιέξοδη διελκυνστίδα με τους θεσμούς και θα διασφαλίσει τη θετική τους αξιολόγηση. Αυτή θα είναι το κλειδί που θα ανοίξει τη συζήτηση για την ελάφρυνση του χρέους, που θα περιλαμβάνει παράταση της περιόδου χάριτος, επιμήκυνση των δανείων και υποβοηθητικές κινήσεις σε ό,τι αφορά τα επιτόκια, από μείωση μέχρι κλείδωμα σε χαμηλά επίπεδα. Σε κάθε περίπτωση, ελλείψει εμπιστοσύνης, το Βερολίνο θα επιμείνει η όποια συμφωνία για το χρέος να συναρτάται από την πορεία των δημοσιονομικών, ώστε να διασφαλισθεί ότι το «καρότο» του χρέους δεν θα πάει χαμένο.

Πάντα, σύμφωνα με αυτό το αισιόδοξο, αλλά εφικτό σενάριο, οι ξένοι επενδυτές θα κοιτάξουν και πάλι προς την Ελλάδα, καθώς είναι σαφές ότι, παρά τις γνωστές χρόνιες αγκυλώσεις της ελληνικής οικονομίας, το κόστος εργασίας έχει μειωθεί, η αγορά εργασίας έχει γίνει πιο ευέλικτη απ’ ό,τι ήταν μέχρι πριν από μερικά χρόνια –χωρίς, πάντως, να συγκρίνεται με το τι συμβαίνει σε ανταγωνιστικές χώρες–, ενώ και η αγορά ακινήτων είναι σημαντικά φθηνότερη.

Στην αποκατάσταση της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας θα συμβάλλει και η επιστροφή καταθέσεων που μπορεί να υπάρξει εάν δοθούν κίνητρα –και όχι αντικίνητρα, όπως είναι η φορολόγηση των συναλλαγών εντός του ελληνικού τραπεζικού συστήματος– και πραγματοποιηθεί ρεαλιστική διαχείριση των αδήλωτων καταθέσεων. Η επιστροφή νόμιμων και παράνομων ποσών και η διοχέτευσή τους, μέσω σημαντικών φορολογικών εκπτώσεων, στα ομόλογα του Δημοσίου, σε προθεσμιακές καταθέσεις, αλλά και σε αποδεδειγμένα παραγωγικές δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις εργασίας, θα αποφέρει έσοδα στο κράτος και θα δημιουργήσει μια δυναμική στην οικονομία.

Κάποιες άμεσες κινήσεις –ίσως πολιτικά δύσκολες, αλλά σίγουρα οικονομικά αναγκαίες– αρκούν για να «γυρίσει» η οικονομία, η οποία σε σημαντικό βαθμό είναι ψυχολογία, και το 2016 να αρχίσει με καλούς οιωνούς για την Ελλάδα. Φυσικά, τα πράγματα μπορούν να εξελιχθούν λίγο διαφορετικά, εάν αποδειχθεί ότι όντως οι ιθύνοντες είναι κατώτεροι των περιστάσεων, χωρίς την πολιτική διορατικότητα και τη διαχειριστική επάρκεια για να κάνουν αυτά που πρέπει.

Καλή χρονιά!

Έντυπη Κ





Shortlink:

Contact us | About us | Terms & conditions | Privacy policy
Mikrometoxos 2014