1) Τα “γαλλικά” του Βαγγέλη και τα “αγγλικά” του Αλέξη…Το Πλοίο των Τρελών είναι η ιστορία που έγραψε πριν 500 περίπου χρόνια ένας Γερμανός θεολόγος. Στην ιστορία αυτή ένα καράβι με 110 τρελούς σάλπαρε από την Βασίλεια με προορισμό τον Παράδεισο. Δεν έφτασε ποτέ σε κανένα προορισμό, γιατί το πλήρωμα έπεσε θύμα των ίδιων αλλοπρόσαλλων συμπεριφορών του.

Με πλοίο των τρελών μοιάζει αυτή τη στιγμή περισσότερο από ποτέ η Ελλάδα, καθώς η οικονομία της χώρας παραπαίει, οι νέοι και όσοι μπορούν εγκαταλείπουν τη χώρα και η ηγεσία περί άλλων τυρβάζει.

Προχθές, ο υπουργός των οικονομικών αδιαφορώντας για το 1,5 εκατ. ανέργους και τις εκατοντάδες χιλιάδες που εξοντώνει αργά αλλά σταθερά η παλαβή φορολογία όσων θέλουν να είναι συνεπείς, κάνει αύξηση 800 ευρώ το μήνα μόνο σε εφοριακούς.

Σε μια κατάσταση που έχει γίνει στάση πληρωμών του κράτους κατά πάντων για να πληρώνονται οριακά ακόμη οι μισθοί του δημοσίου  και οι συντάξεις, ο Πρόεδρος συμφωνεί πως οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι λίγοι και πρέπει να προσληφθούν και άλλοι.

Ο πρωθυπουργός μας στην κοινή συνέντευξη με τον πρωθυπουργό του βασικού στρατηγικού σύμμαχου της χώρας στην περιοχή αυτή την περίοδο του Ισραήλ, “ξεχνά” τα αγγλικά και ορίζει διερμηνέα κάποιον περαστικό…  Γιατί να υποθέσουμε πως στα υπόλοιπα υπάρχει καλύτερη προετοιμασία και επάρκεια.

Επιπλέον, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες εγκλωβισμένους (ή έως και 1-2 εκατομμύρια…) πρόσφυγες ή και λαθρομετανάστες, από τους οποίους πολλοί πιστεύουν πως αν αυτοκτονείς δολοφονώντας  αλλόθρησκους, θα ανταμειφθείς στο παράδεισο με 70 μαυρομάτες παρθένες.

Στην Ευρώπη έχουν δημιουργηθεί ισχυροί θύλακες μουσουλμάνων με πυρήνες εξτρεμιστών, χωρίς ακόμη να υπάρχει κάποιος σχεδιασμός αντιμετώπισης των μακροπρόθεσμων προβλημάτων που δημιουργεί αυτή η ασύμμετρη συμβίωση.

Στη Μέση Ανατολή η κατάσταση περιπλέκεται κάθε μέρα και περισσότερο, καθώς εμπλέκονται πολλές δυνάμεις τοπικές και διεθνείς  με αντικρουόμενα και μεταβαλλόμενα  συμφέροντα και συμμαχίες.

Η κοινή λογική λέει πως καμία πλευρά δεν έχει συμφέρον από μια γενικότερη ανάφλεξη καθώς όλοι θα χάσουν περισσότερα απ’ όσα θα κερδίσουν από μια τέτοια εξέλιξη.

Η ιστορία όμως βρίθει παραδειγμάτων πως κυρίως αποτελεί μια σειρά ατυχημάτων που η κοινή λογική και το κοινό συμφέρον δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν. Ο Πρώτος Παγκόσμιος πόλεμος αποτελεί τρανό πρόσφατο παράδειγμα πως τυχαίες παρανοήσεις μπορούν να οδηγήσουν στο αδιανόητο. Ο ΠΠΠ ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1914 και τελείωσε οριστικά με το τέλος του ΔΠΠ πολέμου το Σεπτέμβρη του 1945.

Στο διάστημα της ειρήνης που ακολούθησε, ο παγκόσμιος πληθυσμός από 2,3 δισ. έφτασε σήμερα να ξεπεράσει τα 7 δισ. ανθρώπους.

Οι περισσότερες από τις δυνάμεις που εμπλέκονται (Ρωσία, Ιράν, Σ. Αραβία…) λογικά έχουν έναν βασικό κοινό στόχο: Την άνοδο και διατήρηση της τιμής του πετρελαίου σε υψηλότερα επίπεδα.  Ευρώπη, ΗΠΑ και Κίνα ωφελούνται από τις χαμηλότερες τιμές. Για τις ΗΠΑ η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη καθώς είναι και μεγάλος παραγωγός και μεγάλος καταναλωτής.

Να μην ξεχνάμε πως η παρούσα πτώση της τιμής πετρελαίου δρομολογήθηκε από την προσπάθεια της Σαουδικής Αραβίας μέσω της διατήρησης της παραγωγής σε υψηλά επίπεδα, να πλήξει τις σχιστολιθικές πηγές των ΗΠΑ που έχουν υψηλότερο κόστος εξόρυξης. Η ΣΑ στηρίζεται από τις ΗΠΑ αλλά φέρεται να χρηματοδοτεί ισλαμικά κινήματα που έχουν αντιδυτικές επιδιώξεις. Εσχάτως αναπτύσσει σχέσεις με τη Ρωσία.

Η κατάσταση είναι περίπλοκη και ως εκ τούτου είναι εύκολο να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Η απώλεια ελέγχου είναι ακόμη πιο πιθανή όταν έχουμε να κάνουμε με λαούς και ηγέτες που δεν έχουν ζήσει την δυστυχία ενός πολέμου.

Το δομικό πρόβλημα της Δύσης είναι ο μεγάλος  πλούτος  και η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού της. Έχουμε ένα πλούσιο χωριό γερόντων και γύρω γύρω πολλαπλάσιο νεανικό πληθυσμό. Η εισβολή  είναι αναπόφευκτη, το ίδιο και οι συγκρούσεις.

Τα όσα είχαμε μάθει τις τελευταίες δεκαετίες αρχίζουν να αλλάζουν.

Π.χ. είχαμε συνηθίσει στην Ευρώπη να αποφασίζει η Γερμανία και η Γαλλία να υποτάσσεται πειθήνια, καθώς η οικονομία δεν της επέτρεπε να επηρεάσει τις εξελίξεις.

Μετά το χτύπημα στο Παρίσι διαπιστώνουμε το ισοζύγιο δυνάμεων και ισορροπιών να αλλάζει. Ανακαλύψαμε τις τελευταίες μέρες πως η Γαλλία διαθέτει σημαντική στρατιωτική ισχύ και η Γερμανία παρά την ισχυρή οικονομία δεν διαθέτει ανάλογη δύναμη προάσπισης των συμφερόντων της.

Η Γερμανία είναι μια πλούσια χώρα αλλά είναι αδύναμη να προστατέψει τον πλούτο της με τον μοναδικό τρόπο που είναι αυτό αποτελεσματικό από την αυγή του πολιτισμού: Την ισχύ των όπλων.

Ο κόσμος που είχαμε συνηθίσει μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου των περικοπών των εξοπλιστικών προγραμμάτων φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος του. Η πτώση της ισχύος του στρατοβιομηχανικού συμπλέγματος μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου βοήθησε να εκτοξευθεί το βιοτικό επίπεδο τόσο στον ανεπτυγμένο όσο και τον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Ο κόσμος της κυριαρχίας των αγορών (του τέλους της ιστορίας) φαίνεται να υποχωρεί και ένας κόσμος στρατιωτικών συνασπισμών, εθνικισμών και θρησκευτικών φανατισμών να αναδύεται.

Όλες αυτές οι εξελίξεις οι οποίες κυοφορούνται στο ευρύτερο περιβάλλον είναι απίθανο να μην έχουν επίδραση στην Ελλάδα η οποία αποτελεί το υπόδειγμα αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε το “Πλοίο των Τρελών”, που έχει σαλπάρει για ένα παράδεισο που δεν υπάρχει πλέον. Ένα πλοίο με 3 εκατ. συνταξιούχους και 2,5 εκατ. εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και μια κοινωνία γενικώς στα κάγκελα…

Πριν από λίγες μέρες π.χ. λαϊκός αοιδός διατύπωσε δημόσια την άποψη πως το Ισλαμικό κράτος είναι δημιούργημα των δυνάμεων της διεθνούς τάξης για  να χρησιμεύσει ως απειλή προκειμένου να ολοκληρωθεί κάποια παγκόσμια δικτατορία μέσω της παγκοσμιοποίησης.

Νομίζω πως η άποψη αυτή εκφράζει την πλειοψηφία των Ελλήνων καθώς άρει από τα κεφάλια μας κάθε υποψία πως μπορεί να φέρουμε έστω και κατ’ ελάχιστον για την μοίρα μας, που μας πάει από το κακό στο χειρότερο.

Ένας λαϊκός τραγουδιστής και ένας ηθοποιός της επιθεωρησιακής “μπαλαφάρας” που κατηγορείται πως έχει βγάλει τα λεφτά του στο εξωτερικό, αποτελούν στην χώρα μας τους βασικότερους διαμορφωτές της κοινής γνώμης.

Διανοούμενοι όπως ο Καστοριάδης, ο Κονδύλης ή η Αρβελέρ, ο Ράμφος και  έστω ο Τσουκαλάς (που βγήκε και βουλευτής με την “πρώτη” φορά αριστερά αφορούν μια πολύ μικρή και φθίνουσα ελίτ, χωρίς επιρροή στο πολιτικό προσωπικό και κυρίως την κοινωνία.

Ανάλογου επιπέδου μοιάζει να είναι η συντριπτική πλειοψηφία της πολιτικής ηγεσίας. Τα “γαλλικά” του Μεϊμαράκη, τα “αγγλικά” του Τσίπρα,  τα “γερμανικά” του Μιχαλολιάκου και τα “αλαμπουρνέζικα” της Φώφης αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα του επιπέδου της πολιτικής ζωής, ίσως στην πιο κρίσιμη καμπή του νέου ελληνισμού.

Οι θεωρίες συνωμοσίας αποτελούν μια βασική συνισταμένη του τρόπου που αντιλαμβάνονται οι Έλληνες τον κόσμο. Τούτο μοιάζει με το να έχουν εμπιστευτεί οι επιβάτες του λεωφορείου το τιμόνι σε ένα τυφλό, ή έστω μονόφθαλμο.

Ποτέ άλλοτε αυτή η χώρα δεν παρουσιάζει μεγαλύτερη έλλειψη πολιτικής και πνευματικής  ηγεσίας αλλά και λαϊκής ευθυκρισίας.

Στο “Πλοίο των Τρελών” λοιπόν, με στραβό καπετάνιο να περάσουμε τις συμπληγάδες…

2) Ο Λούσιας και το πολιτικό μας σύστημα

Από τον τοίχο του Στράτου Φαναρά στο φ/β

Ο Λούσιας του Ν. Χουλιαρά, ίσως το έχω πει κι άλλοτε, είναι ένα από τα βιβλία που με σημάδεψαν. Κυρίως γιατί οριοθέτησε στη σκέψη μου και μετέπειτα στον τρόπο της ζωής μου, το περιττό από το απέριττο.

Στις ταραγμένες αυτές μέρες της κρίσης και ιδιαίτερα σήμερα που διαβάζω όλα αυτά για το ασφαλιστικό, με το καινούργιο βιβλίο του Σημίτη πάνω στο γραφείο μου, τη συζήτηση για την αναγκαία ή επίπλαστη εθνική ομοψυχία, μου ήρθε ένας διάλογος στο αδύνατο μυαλό μου από τον Λούσια που νομίζω αξίζει να σας τον διηγηθώ (όπως τον θυμάμαι):

Μπαίνει λοιπόν ο Λούσιας στο super market (είμαστε στα Γιάννενα πολλά χρόνια πίσω, γύρω στο ’70 αν θυμάμαι καλά) και στέκεται μπροστά στη βιτρίνα με τα τυριά. Σημειωτέον για όσους δεν γνωρίζουν το βιβλίο, ο Λούσιας είναι ένας περιθωριακός τύπος, παρακατιανός της πόλης, ο οποίος σκέφτεται “παράξενα”, είναι εκτός νόρμας. Ενώ κοιτάζει λοιπόν τα τυριά έτσι όπως είναι και απένταρος και κακομοίρης, έρχεται ο υπάλληλος που στέκεται πίσω από την βιτρίνα και του λέει:

-Τι θα σου δώσω; Έχω φέτα Δωδώνης, Μετσοβόνε, φέτα σκληρή Τρικάλων, έχω λαδοτύρι, έχω…

…ο Λούσιας απορεί ειλικρινά… σκέφτεται και αναρωτιέται: Όλα αυτά ρε φίλε εσύ τα έχεις; Δικά σου είναι τα τυριά; Δικιά σου είναι η βιτρίνα; Το μαγαζί, δικό σου είναι το μαγαζί; Και το χαρτί περιτυλίγματος δικό σου είναι; Είσαι ένας υπάλληλος που όλα αυτά είναι δικά σου;

Αυτό ήταν το μέτρο του Λούσια για τα πράγματα και τους ανθρώπους…

Και έρχομαι στο σήμερα…

Θυμάμαι λοιπόν τον Σημίτη στις κρίσιμες εκλογικές του αναμετρήσεις, και ελπίζω να μην έχει πρόβλημα που θα το πω εδώ, όταν οι αντίπαλοι του έταζαν αύξηση των συντάξεων και άλλες παροχές κάνοντας χουβαρνταλίκια, παροχές με τις οποίες ανέτρεπαν τους προεκλογικούς συσχετισμούς και τον οδηγούσαν σε βέβαιη ήττα να αντιστέκεται μέχρι τέλους και να λέει: δεν αντέχει η Οικονομία για να “δώσω” αυξήσεις. Που θα βρούμε τα παραπάνω χρήματα;

-Μα Πρόεδρε ο άλλος “δίνει”. “Δώσε” και συ γιατί θα χάσεις τις εκλογές οπότε τι νόημα θα έχει που δεν έδωσες;

Το 2000 μάλιστα, κάτω από την πίεση της επερχόμενης ήττας λόγω της υπόσχεσης του αντιπάλου ότι θα αυξήσει τις συντάξεις κι ενώ έβλεπε το πολιτικό του project να πηγαίνει στα βράχια, αναγκάστηκε κι αυτός κυριολεκτικά στο παραπέντε να “δώσει” αυξήσεις και μάλιστα ένα χιλιάρικο αν θυμάμαι καλά πάνω από τον πολιτικό αντίπαλο του, προφανώς έτσι για το γαμώτο…

Έρχομαι λοιπόν στο σήμερα για να πω ότι δεν πρέπει να κάνουμε τα ίδια λάθη. Δεν έχει νόημα να αντιστρέφουμε τους ρόλους, να μην αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας και μάλιστα ειδικά όσοι ζήτησαν και πέτυχαν να λάβουν την ψήφο του Ελληνικού λαού για να Πρωθυπουργεύσουν.

Είμαστε συνυπεύθυνοι ίσως σε άλλες ιστορικές στιγμές και με άλλο βαθμό ευθύνης, για το παρελθόν, θα είμαστε όμως και για το μέλλον.

Γιατί φίλοι μου,

ο Λούσιας είναι πια εκεί ψηλά και μας κοιτάζει…κι έχει στο πλευρό του εκείνον τον υπάλληλο στα τυριά του Γιαννιώτικου super market να του λέει:

-Δίκιο είχες ρε Λούσια….δεν ήταν δικά μου τα τυριά…

3) Το πλοίο των τρελών

Tο Πλοίο των Τρελών (1490-1500/ Λούβρο) του Ιερώνυμου  Μπος (1450-1516)  είναι μια καυστική  αλληγορία της  ανθρωπότητας που αρμενίζει στις θάλασσες του χρόνου πάνω σε ένα μικρό σκάφος. Όλοι οι  εκπρόσωποι των διαφόρων κοινωνικών τάξεων που παίρνουν μέρος σ΄ αυτό το ταξίδι  είναι ανόητοι. Αυτό φαίνεται, λέει ο Bosch, από  το πώς ζούμε, τι τρώμε, τι πίνουμε,  πώς φλερτάρουμε, από τις απάτες μας, τα χαζά παιχνίδια και  τους  ανέφικτους στόχους μας.

Ο Μπος γελά μ΄ αυτή τη βλακεία, αλλά μ΄ ένα γέλιο λυπητερό. Ποιος, άραγε, από μας δεν είναι συνεπιβάτης σ’ αυτό το οικτρό πλεούμενο  της ανθρώπινης χαζομάρας; Η εκκεντρική και μυστικιστική ιδιοφυΐα του Μπος όχι μόνο απευθύνεται στην καρδιά, αλλά  και τη σκανδαλίζει συνειδητά. Τα δυσοίωνα  και τερατώδη πράγματα που έφερε στο προσκήνιο είναι τα κρυμμένα πλάσματα της φιλαυτίας μας. Ο ευαίσθητος ζωγράφος  εξωτερικεύει την ασχήμια που κρύβουμε μέσα μας, και έτσι οι  δύσμορφοι  δαίμονές του πηγαίνουν πολύ πιο πέρα από το να ικανοποιούν την περιέργειά μας. Αισθανόμαστε μία μισητή συγγένεια μαζί τους. Το Πλοίο των Ηλιθίων δεν είναι για άλλους ανθρώπους, είναι για μας.

Βλέπε: Το πλοίο των τρελών

βιβλίο

[email protected]