του Βασίλη Παζόπουλου

Το τελευταίο διάστημα παραβήκαμε τον κανόνα της στήλης που θέλει να μην αναφέρει συγκεκριμένες προβλέψεις, γνωστοποιώντας την πεποίθηση μας για την πορεία της αγοράς. Στα προηγούμενα άρθρα προειδοποιήσαμε πως η ανοδική τάση στην Wall Street δείχνει σαφέστατα σημάδια κορεσμού, ενώ στο τελευταίο προσδιορίσαμε πως πρόκειται για αγοραστική ευκαιρία η πρόσφατη σφοδρή πτώση.

Πιστέψαμε στην ανοδική αντίδραση της προηγούμενης Τετάρτης, γιατί θεωρήσαμε πως οι λόγοι της πρόσφατης πτώσης είναι κυρίως ψυχολογικοί, όχι οικονομικοί. Όμως πιθανότατα δεν θα είναι εύκολο να φτάσουμε νέα υψηλά και πάλι. Όπως λέει ο φίλος gem2004: η αγορά πέφτει με το ασανσέρ και ανεβαίνει με τις σκάλες.

Οικονομικά δεδομένα

Η πρόσφατη χρηματιστηριακή κρίση δύσκολα θα ξεφύγει από τον έλεγχο. Πιθανόν θα προκαλέσει μια επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά δεν θα μετατραπεί σε βαθιά ύφεση. Δεν συντρέχουν οι λόγοι να ζήσουμε ένα νέο 2008.

Ο βασικός λόγος είναι πως ήταν αναμενόμενη. Όλοι περίμεναν εδώ και καιρό μια διόρθωση στις τιμές των μετοχών. Η ίδια η αγορά έψαχνε για ένα πρόσχημα για να διορθώσει. Την χρονική στιγμή δεν γνωρίζαμε μόνο.

Τα προβλήματα της Κίνας ήταν καταγεγραμμένα από χρόνια. Κατά συνέπεια δεν υπάρχει το στοιχείο του αιφνιδιασμού που είναι το καύσιμο που πυροδοτεί μια μεγάλη κρίση. Το 2008 αποκαλύφτηκε με έκπληξη ότι οι τράπεζες ήταν ακάλυπτες σε τεράστιους κινδύνους. Τώρα δεν μάθαμε τίποτα καινούργιο.

Επιπλέον, δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια πολύ μεγάλη υποχώρηση των αμερικάνικων μετοχών. Τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά, ο πληθωρισμός και η ανεργία είναι πολύ κάτω. Η τεράστια ρευστότητα που έχει διοχετευτεί στις διεθνείς αγορές παραμένει στην θέση της.

Η σημερινή πολυπλοκότητα

Σήμερα υπάρχουν χιλιάδες χρηματιστηριακοί τίτλοι, καθώς και η δυνατότητα να τους αγοράσουμε από κάθε χρηματιστήριο του πλανήτη, απλώς πατώντας κουμπάκια στον υπολογιστή μας.

Παρόλα αυτά, παλαιότερα το χρηματιστήριο ήταν πολύ πιο απλό. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί μια σειρά από νέα επενδυτικά προϊόντα, κάνοντας τον χώρο εξαιρετικά σύνθετο για να είναι κατανοητός.

Ο σύγχρονος επενδυτής είναι στο έλεος όλο και πιο σύνθετων επενδυτικών εργαλείων με ένα σωρό αρκτικόλεξα: ETFs, CDOs, REITs, MBSS, MLPs, CDS, CFDs, HFT.

Η απόπειρα κατανόησης όλων αυτών των εννοιών, δεν μπορεί παρά να φέρει στο νου του μέσου ανθρώπου ένα άλλο αγγλοσαξονικό αρκτικόλεξο. Το WTF !

Το παιχνίδι έχει αλλάξει

Οι γονείς μας είχαν ένα κλάσμα της πολυπλοκότητας ή των κινδύνων που υπάρχει σήμερα. Είχαν να υπολογίζουν σε μια σύνταξη, δηλαδή ένα εγγυημένο εισόδημα για όλη τους την ζωή. Μπορούσαν να αποταμιεύουν, γιατί τους καταβάλλονταν αξιόλογα επιτόκια που τους προστάτευαν από τον πληθωρισμό. Μπορούσαν να επενδύσουν συντηρητικά τις οικονομίες τους, με την αγορά ακίνδυνων κρατικών ομολόγων ή με την καταβολή σταθερών μερισμάτων.

Στην χώρα μας δεν υπάρχουν πια αυτά τα δεδομένα. Μια αξιόπιστη εναλλακτική είναι η επένδυση στις αναπτυγμένες αγορές, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθεί με επιτυχία είναι η πλήρης απασχόληση. Όποιος επιχειρήσει χωρίς να έχει σαφή αντίληψη για τους κινδύνους, είναι βέβαιο πως θα βρεθεί απροετοίμαστος όταν τους βρει μπροστά του.

Το χρηματιστήριο δεν είναι κάποιο μέρος να περάσουμε την ώρα μας διασκεδάζοντας. Μπορούμε βέβαια να το κάνουμε, αλλά να ξέρουμε εκ των προτέρων πως θα χάσουμε τα χρήματα που βάζουμε. Όχι να προσδοκούμε βέβαιη εξασφάλιση του εισοδήματος μας.

Φυσικά το καλύτερο από όλα είναι να κρατάμε οι ίδιοι την τύχη στα χέρια μας. Όμως αν δεν μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας, χρειαζόμαστε έναν οδηγό που να ξέρει, να μπορεί και να θέλει να βοηθήσει. Κάποιον έμπειρο από το φιλικό μας περιβάλλον που έχει διαθέσει να μοιραστεί την τεχνογνωσία του ή κάποιον επαγγελματία με καλό βιογραφικό.

Η νέα πραγματικότητα

Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και το διαδίκτυο αποτελούν σημαντικό βοηθητικό μέσο στην εξεύρεση και στους υπολογισμούς δεδομένων. Παλαιότερα θα χρειαζόντουσαν άπειρες ώρες αναζήτησης ή ακόμα και αδυναμία πρόσβασης σε δεδομένα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα με το πάτημα ενός κουμπιού στο “ποντίκι”.

Η τεχνολογία έχει μεταμορφώσει τον κόσμο της επένδυσης σε ένα πολύ πιο άμεσα προσβάσιμο χώρο για όλους. Και αυτό ταιριάζει απόλυτα με τη νέα γενιά, της ευκολίας. Για αυτήν την γενιά δεν έχουν καμία ανοχή στις αργές ή αναποτελεσματικές καταστάσεις. Θέλει τα πάντα να είναι με το πάτημα ενός κουμπιού.

Παραγγέλνουν προϊόντα από ηλεκτρονικά καταστήματα, ταινίες από την τηλεόραση τους, πληρώνουν τους λογαριασμούς τους από το σαλόνι, αγοράζουν μετοχές από το tablet. Χωρίς καν να βγάλουν τις πιτζάμες τους.

Στις χρηματιστηριακές αγορές όμως τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Εύκολη πρόσβαση δεν σημαίνει και εύκολο κέρδος. Χρειάζονται χρόνια προετοιμασίας. Στο μόνο μέρος που η επιτυχία έρχεται πριν από την εργασία είναι το λεξικό.

Μερικοί κίνδυνοι είναι γνωστοί, κάποιοι απρόοπτοι. Ένα λάθος βήμα μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ του να αναρωτιέστε πώς θα πληρώσετε την επόμενη δόση του δανείου ή μια ζωή χωρίς οικονομική πίεση.

Το να πηγαίνεις στην εκκλησία δε σε κάνει χριστιανό, το να μπαίνεις στην κουζίνα δεν σε κάνει μάγειρα, το να μένεις σε γκαράζ δεν σε κάνει αυτοκίνητο, το να ανοίγεις την πλατφόρμα δεν σε κάνει trader.

* Ο Βασίλης Παζόπουλος είναι οικονομολόγος, χρηματιστηριακός αναλυτής, συγγραφέας του βιβλίου Επενδυτές χωρίς Σύνορα. 

www.ependytes.com
[email protected]